ВУЗ: Не указан
Категория: Не указан
Дисциплина: Не указана
Добавлен: 04.02.2024
Просмотров: 65
Скачиваний: 0
ВНИМАНИЕ! Если данный файл нарушает Ваши авторские права, то обязательно сообщите нам.
Сабақ жоспары
| Ұзақ мерзімді жоспар бөлімі: 11.4A Космология | Мектеп: | |
| Күні: | Мұғалімнің аты-жөні: | |
| Сынып: 11 | Қатысқандар саны: Қатыспағандар саны: | |
| Сабақ тақырыбы | Жұлдыздар әлемі. жұлдыздық шамалар | |
| Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме) | 11.9.1.1 - жұлдыздар жарықтығы бойынша көрінетін жұлдызды шама және абсолюттік жұлдызды шама деп жіктелетінін, осы ұғымдармен сипатталатындығын түсіндіру | |
| Сабақ мақсаттары | - жұлдыздардың жарықтылығы оның температурасы мен көлеміне тәуелді екендігін білу; - жұлдыздық шаманың жұлдыздың жарықтылығы мен оған дейінгі қашықтыққа тәуелді екенін сапалы түсіндіру | |
Сабақ барысы
| Сабақтың жоспарланған кезеңдері | Сабақтағы жоспарланған іс-әрекет | Ресурстар | |||
| Сабақ басы Сабақтың ортасы | Мұғалімнің іс-әрекеті | Оқушының іс-әрекеті | Бағалау | | |
| Ұйымдастыру кезеңі. Сабақ тақырыбын ашу  Оқу мақсатымен танысу. (W) Шоқжұлдыз видеоны көру 2.30 мин https://twig-bilim.kz/ru/film/constellations Көргеннен кейін мұғалім оқушыларға сұрақтар қояды
| Оқу мақсатымен танысады, Жұлдыздар туралы мәліметтер айтады Бейне материал көреді Сұрақтарға жауап береді | Қалыптастырушы бағалау | https://twig-bilim.kz/ru/film/constellations | ||
| (W) Жұлдыз деген не? видеоны көру 3.13 мин https://twig-bilim.kz/ru/film/what-are-stars Бейне көргеннен кейін сұрақтарға жауап
(W) жаңа материалды талдау   Астрономдар жұлдыздың жарықтығы L - уақыт бірлігінде сәулеленетін толық энергияны білдіреді дейді. Әрине, бұл жағдайда жарықтық қашықтыққа байланысты емес. Күннің жарықтық өлшемі – 3.83*1026 Ваттқа жетеді. Жұлдыздың жарықтық өлшемін мына формуламен есептеуге болады:  мұнда, R —жұлдыздың радиусы, T — оның бетінің температурасы, σ — Стефана-Больцман тұрақтысы.  Вт·м−2·К−4Астрономияда жұлдыздарды жарықтығы бойынша салыстыра отырып, олардың жарқылын (жұлдызды шама) бір стандартты қашықтық үшін есептеу қабылданған–10 пк. Жұлдыз ие болатын, көрінетін жұлдыз шамасы бізден D0=10 пк қашықтықта болған жағдайда М абсолютті жұлдызды шаманың атауын алды. Ғарыштағы өлшемдер алдамшы: Жерден алынған Денеб Антареске қарағанда қаттырақ жарқырайды, бірақ Пистолет мүлдем көрінбейді. Дегенмен, біздің планетамыздағы бақылаушыға Денеб пен Антарес Күнмен салыстырғанда, шамалы ғана болып көрінеді. Қаншалықты қате екенін мына қарапайым фактімен айтуға болады . Күн бір жылда қанша жарық шығарса, Тапанша дәл соны секундына шығарады! D жұлдызына (немесе параллакс – р) дейінгі қашықтықты және оның көрінетін жұлдызды М шамасын біле отырып, m абсолюттік жұлдызды шаманы қалай анықтауға болатынын қарастырайық. Жұлдызды шамалары m1 және m2 тең жұлдыз үшін, олардың жылтырлығының қатынасы I1 және I2 арақатынасымен анықталады: I1:I2=2,512m2-m1 Бір жұлдыздың көрінетін және абсолютті жұлдызды шамалары үшін : I:I0=2,512M-m Мұнда I0 – бұл D0 = 10 пк арақашықтығында орналасқан осы жұлдыздың жылтыры. Сонымен қатар жұлдыздың жарқырауы оған дейінгі қашықтық квадратына пропорционалды түрде өзгереді. I : I0 = D2 0 : D2 2,512M-m = D2 0 : D2. Логарифм арқылы өрнектесек: 0,4 ???? − ???? = lg102 − lg????2, немесе ???? = ???? + ???? − ???? ????g ????, немесе ???? = ???? + ???? + ????g ????. Күннің абсолютті жұлдызды шамасы М0= 5m, яғни 10 пк қашықтығынан біздің күн бесінші жұлдызды шаманың жұлдызы ретінде көрінеді. М жұлдызының абсолюттік жұлдызды шамасын біле отырып, оның L жарықтығын есептеу оңай. Күн сәулесін жарқырауын есептей отырып, біз мынаны аламыз: L = 1, L = 2,5125-M немесе lgL = 0,4 (5 – М). Жарық қуаты (сәуле шығару қуаты) бойынша Жұлдыздар бір-бірінен айтарлықтай ерекшеленеді: кейбіреулері энергияны күн сәулесінен бірнеше миллион есе артық, басқалары-жүздеген мың есе аз. Ең жоғары жарықтық жұлдыздардың абсолюттік жұлдызды шамалары (алыптар мен аса гиганттар) М = -9m жетеді. Ең аз жарық беретін жұлдыз-карликтер М = +17m абсолюттік жұлдызды шамаға ие Есеп шығару мысалы Көрінерлік жұлдыздық шамасы m=2 болатын жұлдыз 250 пк қашықтықта орналасқан. Осы жұлдыздың абсолютті жұлдызды шамасын анықтаңыз. Шешуі. Теңдеуден абсолютті жұлдыздық шаманы өрнектеп аламыз  Жұлдыздардың спектрлері, түсі және температурасы Кез келген қыздырылған дененің түсі, оның ішінде Жұлдыздың температурасына байланысты. Бұл тәуелділік туралы толық түсінікті жұлдызды спектрлерді зерттеу береді. Көптеген жұлдыздар үшін бұл үздіксіз спектрде қараңғы сызықтар байқалатын сіңіру спектрлері. Сәуле шығаратын жұлдыздың сыртқы қабатының температурасын үздіксіз спектрде энергияны бөлу бойынша, сондай-ақ әртүрлі спектральды желілердің қарқындылығы бойынша анықтайды.  Жұлдыздардың түрлі типтеріне арналған Температура 2500-ден 50 000 К-ге дейін. Жұлдыз спектрлерінің бірқатар сипатты ерекшеліктері бойынша латын әріптерімен белгіленген спектралдық кластарға бөлінген және температураның кемуіне сәйкес келетін тәртіпте орналасқан: О, В, A, F, G, К, М.  (І) Жеке жұмыс Тапсырма 1-2 Жұлдыздар әлемі. Жұлдыздық шамалар Мюррей – көрінерлік шамасы +8 болатын жұлдыз. Бұл нашар көретін жұлдыз, бірақ Күнге жақын емес, бірақ салыстырмалы жақын жұлдыздардың қатарында. Оның параллакс 0,0063" тең. Спектрлік класс-F, температурасы – 8 500 К. а) Мюррей жұлдызына дейінгі арақашықтық қандай? Жауапты парсек, жарық жылы және километрде келтір б) Жұлдыздық шаманы анықта Рефлексия:
| |||||
| Сабақтың соңы | | ||||
